Naaktslak repareert gebroken hart

Ik ben een koele minnaar van naaktslakken. Onuitgenodigd schuiven ze elk voorjaar met hun blinkende lijven door de tuin en laten daar een spoor van afgevreten blad en slijm achter. Maar mijn gladde vijand toont zich nu van zijn aardige kant. Naaktslakkenslijm is taai én waterbestendig en inspireerde Nora Lang en haar collega’s uit Europa, Azië en Amerika (Science Translational Medicine) tot het maken van een nieuwe wondlijm op basis van glycerol en sebacinezuur (De Standaard, 9/01/2014). De nood aan een nieuwe chirurgische wondlijm was groot. Bij sleutelgat operaties is het hechten van wonden of het werken met krammen en nietjes ongemakkelijk. De bestaande wondlijm heeft veel beperkingen: bij aanwezigheid van bloed en beweging (vb. een pompend hart) plakt de lijm niet goed. Bovendien zit ze bij aanbreng onmiddellijk muurvast waardoor de wond niet meer te bewerken is. De nieuwe wondlijm verhelpt deze problemen. Ze verdraagt de aanwezigheid van bloed en hoge druk. Ze hecht snel, maar niet té snel, waardoor bewerking van de wond nog mogelijk blijft. Ideaal voor hartchirurgie of op een spoedafdeling.

Windmolen_met_tanden

Het is bemoedigend om te constateren dat steeds meer wetenschappers en specialisten uit heel diverse sectoren de natuur openlijk erkennen als bron van inspiratie. Dat is niet alleen een duurzame manier om de natuur als bron te gebruiken, maar de beweging leidt tot allerlei vormen van innovatie en economisch rendabele producten. Zo ontdekte Stefan Oerlemans (TU Twente) dat het storende gezoef van ronddraaiende windmolenbladen vooral veroorzaakt wordt door het buitenste deel van de wiek tijdens de neergaande slag. Aan de achterkant van het blad ontstaan turbulente wervels in de luchtstroming. Het geluid dat hiermee gepaard gaat, wordt door omwonenden van windmolens als storend ervaren. Om dit probleem te ondervangen voorzag de fysicus de wiek aan de achterzijde van een zaagtand profiel (nu bekend als haaientanden) waarmee hij een geluidsreductie van 3.2 dB realiseerde zonder invloed op het rendement. Geïnspireerd door ‘de stille vlucht van uilen’ experimenteerde hij verder met borstelharen i.p.v. zaagtanden. Deze zijn gemakkelijker aan te brengen en hebben hetzelfde effect. De zachte wollige veertjes aan de achterrand van de uilenvleugel zijn volgens biologen verantwoordelijk voor de geruisloze vlucht van de uil. De haai won echter van de uil. Windmolens hebben nu haaientanden aan de zijkant van de wiek.

Het multidisciplinair benaderen van de natuur als inspiratiebron heeft inmiddels geleid tot een nieuw vakgebied: biomimicry. Het vakgebied combineert verschillende vakgebieden (biologie, ingenieurswetenschappen, design, economie en management) met als doel de werking van de natuur te bestuderen, de beste ideeën te imiteren, te bewerken en te vertalen om oplossingen te vinden voor hedendaagse uitdagingen. De cruciale vraag die men hierbij steeds stelt is: Welke oplossingen heeft de natuur voor dit probleem gevonden? En wat kunnen wij hieruit leren?

Bij ideeënsessies, gefaciliteerd door het team van Tabula Crea, is het gebruik van ‘natuuranalogieën‘ een beproefde methode om vastgeroeste patronen te doorbreken en ideeën te bedenken en uit te werken (kijk hier voor ons aanbod). Aan de TU Delft wordt elk academiejaar een korte masteropleiding ‘biomimicry’  aangeboden voor geïnteresseerden.

De Amerikaanse onderzoekster Janine Benyus bracht biomimicry onder de aandacht van het grote publiek door haar optreden op de jaarlijkse TED conferentie. Zij schreef een gewaardeerd boek over dit nieuwe vakgebied en zijn mogelijkheden. Een aanrader voor elke innovator: Janine M. Benyus, Biomimicry. Innovation inspired by Nature, Harper Collins UK, 2002

 

Manu De Bruyn; manu@tabulacrea.com